Kooperatifler Hukuku

Kooperatifler Hukuku

Kooperatif; dernekten ve ortaklıktan, çeşitli noktalarda değişik özellikler gösteren bir kişi birliğidir. Kişi birlikleri arasındaki en önemli fark amaçlarındadır. Ortaklıkların amacı kar elde etmek ve paylaşmaktır. Kooperatiflerin ne kar paylaşmaya yönelik ticari bir amaçları vardır, hatta ne de amaçlarında ekonomik eğilime rastlanır.

Kooperatifin amacı; bireyin ekonomisini geliştirmektir. Ekonominin geliştirilmesi birey çapındadır ama, geniş kapsamlı ve çok yönlüdür. Örneğin; bir çiftçi makinalı tarım yapabilir, ürününü hemen pazara ulaştırabilir ve değerini alabilecek şekilde pazarlayabilirse, hayat düzeyi yükselir, bir anlamda ekonomisi gelişmiş olur.

Kıt olanaklarla bunları tek başına elde edemez. Fakat, birçok çiftçi bir araya gelip, bazıları traktörü, bir bölümü çekiciyi, başka birkaçı ise su motorunu veya kamyoneti ya da pazarda satış yerini sağlarsa ve bütün bu araçlar karşılıklı yardım anlayışı içinde birlikte kullanılırsa tek kişi ile yapılamayana, ulaşılamayana erişmiş olurlar.

Bu sebeple, çoğu kez kooperatifin amacının kendi kendi yardım olduğu da söylenir. Kooperatifte birey ekonomisinin geliştirilmesi amaç edinilir. Anayasanın 171. Maddesi de kooperatifçiliğin geliştirilmesini desteklemektedir.

Türk Hukuku’nda Kooperatifler Kanunu, kooperatiflerin amacını; sağlayıp koruma olarak ifade etmiştir. Bu deyim bu kavramı açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Kooperatifler Kanunu’nun 1. Maddesine göre kooperatifler; ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle geçimlerine ait ihtiyaçlarını … sağlayıp koruma amacına sahip “teşekkül”lerdir.

Kooperatif Hukuku’nun ana kaynağı 1163 sayılı kooperatifler kanunudur. 1969 yılında yürürlüğü girmiştir ve büyük ölçüde İsviçre Borçlar Kanunu’nun kooperatiflere ilişkin hükümlerini örnek almıştır. Kaynak kanunda kooperatif şirket olarak düzenlenmiştir fakat Türk Kooperatif Hukuku’na kooperatif, bağımsız olarak girmiştir.